Ouderschapsverlof 2026: complete gids voor werkgevers en HR

Een medewerker komt vragen of ze haar uren mag halveren omdat haar zoon van zes naar de basisschool gaat. Een andere meldt na de geboorte van zijn dochter dat hij negen weken betaald verlof wil opnemen, het liefst gespreid. En jij, als werkgever of HR-verantwoordelijke, moet binnen vier weken antwoord geven; de planning blijft ondertussen draaien.

Ouderschapsverlof is sinds augustus 2022 grondig hervormd. De regels zijn niet ingewikkeld, maar wel strikt. Wie ze niet kent, betaalt twee keer: één keer aan een boete of rechtszaak, en één keer aan een vacante shift die niemand opvult.

In deze gids zetten we alles op een rij. Wat is wettelijk, wat is betaald, wat zegt het UWV, en hoe houd je je dienstrooster recht zonder iemand zijn rechten te ontnemen.

Wat is ouderschapsverlof eigenlijk?

Ouderschapsverlof is een wettelijk recht waarmee ouders tijdelijk minder gaan werken om voor hun jonge kind te zorgen. Het staat in de Wet arbeid en zorg (Wazo), artikel 6:1 en verder. Elke werknemer met een kind onder de acht jaar heeft er recht op, ongeacht contractvorm of dienstverband.

Het zit zo. De ouder krijgt 26 weken verlof per kind. Per kind, niet per gezin. Dus bij een tweeling: 52 weken voor moeder, 52 weken voor vader of partner. Het verlof is in principe onbetaald, behalve de eerste negen weken. Daarover zo meer.

Belangrijk om te weten: ouderschapsverlof is iets anders dan zwangerschapsverlof, bevallingsverlof, geboorteverlof of het aanvullend geboorteverlof. Die laatste vier komen vóór of vlak na de geboorte; ouderschapsverlof komt daarna en kan tot het achtste levensjaar van het kind worden opgenomen.

Wettelijk, betaald, bovenwettelijk: het verschil

Hier maken werkgevers vaak fouten. We zien het regelmatig op kantoor; iemand denkt dat "ouderschapsverlof" één pakket is. Dat is het niet. Drie lagen:

De wettelijke laag. 26 weken per kind, gebaseerd op de wekelijkse arbeidsduur. Werk je 32 uur per week, dan heb je recht op 26 × 32 = 832 uur verlof. Je mag die uren spreiden zoals je wil, in overleg met de werkgever.

De betaalde laag. Sinds 2 augustus 2022 zijn de eerste negen weken betaald, op voorwaarde dat ze in het eerste levensjaar van het kind worden opgenomen (of binnen een jaar na opname bij adoptie of pleegzorg). Het UWV betaalt 70% van het dagloon, met een plafond van 70% van het maximumdagloon. Voor 2026 ligt het maximumdagloon ergens rond € 270 bruto per dag, dus de uitkering bedraagt maximaal ongeveer € 189 per dag.

De bovenwettelijke laag. Veel CAO's, denk aan de CAO Ziekenhuizen, de CAO VVT of die van de gemeenten, vullen de UWV-uitkering aan tot 100% van het loon. Soms ook voor langer dan negen weken. Check dus altijd je toepasselijke CAO; wat in de wet staat is een minimum, niet een plafond.

Concreet: een verpleegkundige in een Utrechts ziekenhuis krijgt vaak 100% doorbetaald tijdens haar negen weken; een medewerker van een onafhankelijke zaak in Rotterdam krijgt enkel de 70%-UWV-uitkering, tenzij de werkgever vrijwillig aanvult.

Hoeveel uur ouderschapsverlof kan iemand opnemen?

De rekensom is simpel. Wekelijkse arbeidsduur × 26 = totaal aantal uren wettelijk verlof.

Een medewerker met een 36-urig contract heeft recht op 936 uur, ofwel 26 weken volledig verlof of evenredig minder uren over een langere periode. Wie 20 uur werkt, krijgt 520 uur. Een nuluren- of oproepkracht moet uitgaan van het gemiddeld aantal gewerkte uren in de afgelopen drie maanden vóór de aanvraag, conform artikel 7:610b BW.

De betaalde periode (9 weken) wordt op dezelfde manier berekend: 36 uur × 9 = 324 uur betaald via UWV.

Wat we in de praktijk vaak zien: medewerkers nemen niet alle 26 weken op. Ze pakken de negen betaalde weken en stoppen daarna; de overige 17 weken blijven onbenut. Dat is hun goed recht. Wettelijk vervalt ongebruikt verlof zodra het kind acht wordt.

De UWV-uitkering: hoe vraag je die aan?

De werkgever vraagt de uitkering aan, niet de werknemer. Dat is een veelgemaakte fout. De aanvraag verloopt via het werkgeversportaal van het UWV. Je hebt nodig:

• Het verzoek van de werknemer (schriftelijk, met begin- en einddatum)
• Het BSN van het kind
• De gewenste verdeling van de 9 weken

De UWV-uitkering kan in één keer of per opgenomen periode worden aangevraagd, maar pas nadat het verlof daadwerkelijk is opgenomen. Het UWV betaalt achteraf uit. Veel werkgevers schieten het loon voor en verrekenen de uitkering, anderen wachten tot het UWV uitbetaalt; beide mag.

Een tip uit eigen ervaring. Vraag de uitkering pas aan als de medewerker echt is begonnen met opnemen. Tussentijdse wijzigingen zijn lastig en zorgen voor maanden vertraging.

Mag de werkgever ouderschapsverlof weigeren?

Kort antwoord: nee, behalve in zeldzame gevallen. De werknemer heeft een wettelijk recht. Wat je wel mag, is de gewenste invulling weigeren als die "een zwaarwegend bedrijfsbelang" raakt.

Wat is zwaarwegend? De Hoge Raad legt die lat hoog. Een drukke zomerperiode in een kustcafé in Zandvoort? Niet voldoende. Een sleutelpositie op de IC waar geen vervanger te vinden is? Mogelijk wel, maar je moet dat onderbouwen.

Concreet: een medewerker geeft minimaal twee maanden van tevoren aan wanneer ze het verlof wil opnemen. Jij hebt vier weken om bezwaar te maken, met argumenten en een tegenvoorstel. Doe je niets, dan staat de aanvraag automatisch vast. En nee, "we hebben krapte" is geen argument; krapte is structureel in Nederland, dat weten rechters ook.

In de praktijk komt het zelden tot een conflict. De meeste werkgevers en werknemers vinden elkaar in een aangepaste invulling. Twee dagen per week in plaats van drie? Eerst zes weken volledig en daarna 17 weken halftijds? Dat soort dingen.

Wat als de medewerker tijdens het verlof ziek wordt?

Een onderbelichte vraag. Tijdens ouderschapsverlof bouw je geen recht op ziekengeld op voor de uren waarvoor je verlof opneemt. Word je ziek, dan loopt het verlof gewoon door. Werk je tijdens je verlof tijdelijk meer (bijvoorbeeld omdat een collega uitvalt) en word je dán ziek, dan tellen die uren wel mee voor de ziekmelding.

Vakantiedagen blijven wel doorlopen. Over de uren dat de medewerker formeel in dienst is, bouwt zij gewoon vakantiedagen op. Een veelgemaakte fout: werkgevers korten de bovenwettelijke vakantiedagen tijdens ouderschapsverlof. Mag niet. Wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen lopen door volgens het oorspronkelijke contract.

Impact op de personeelsplanning

Hier wordt het concreet. Negen weken iemand kwijt is geen kleinigheid, zeker niet in horeca, retail of zorg. Wat we bij Shyfter zien terugkomen: bedrijven die geen systeem hebben om verlof, beschikbaarheid en dienstroosters te koppelen, missen dezelfde drie dingen.

Eén, ze plannen tegen de aanvraag in. Iemand vraagt ouderschapsverlof aan voor de woensdagen, en in de planning verschijnt diezelfde medewerker drie weken later op een woensdagshift. Pijnlijk, en juridisch riskant.

Twee, ze houden te weinig buffer. In een retailketen met 12 winkels in de Randstad is op elk moment statistisch gezien minimaal één medewerker met ouderschapsverlof. Als je daar in je personeelsbezetting geen rekening mee houdt, gaat het dwarsliggen. Een Albert Heijn-vestiging in Amersfoort van 14 medewerkers had vorig jaar drie ouderschapsverloven tegelijk; de filiaalmanager moest noodgedwongen uitzendkrachten inhuren tegen 1,4× het normale tarief.

Drie, ze missen de signalen. De medewerker is moe, vraagt minder uren aan, gaat ziek. Een goede planningssoftware koppelt verlof, urenregistratie en beschikbaarheid; zonder die koppeling zie je het probleem pas als het er al is.

Bij personeelsplanning is het cruciaal om verlofaanvragen direct in het rooster zichtbaar te maken. En verlof- en urenregistratie horen in hetzelfde systeem; wisselen tussen tools maakt fouten praktisch onvermijdelijk.

Verschillen met andere verlofvormen

Snel even op een rij; deze vormen worden continu door elkaar gehaald.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof. Voor de zwangere werknemer: zes weken vóór en tien weken na de bevalling. 100% doorbetaald via WAZO-uitkering UWV. Niet hetzelfde als ouderschapsverlof.

Geboorteverlof. Voor de partner: één werkweek volledig betaald, op te nemen in de eerste vier weken na de geboorte.

Aanvullend geboorteverlof. Daar bovenop nog vijf weken, op te nemen in het eerste half jaar, met UWV-uitkering van 70% van het dagloon.

Ouderschapsverlof. Tot 26 weken, deels betaald, op te nemen tot het achtste levensjaar.

Een medewerker met een pasgeboren kind heeft dus theoretisch recht op: 1 week geboorteverlof + 5 weken aanvullend geboorteverlof + 9 weken betaald ouderschapsverlof = 15 weken (deels) betaalde afwezigheid in het eerste levensjaar. Voor planners is dat een reëel scenario waar je rekening mee moet houden.

Veelgemaakte fouten van werkgevers

Vier dingen die we keer op keer zien misgaan:

De aanvraagtermijn negeren. Vier weken om bezwaar te maken klinkt lang, tot het rooster van volgende maand al uit is. Mis je de termijn, dan staat de aanvraag automatisch vast.

De CAO niet checken. Wat hierboven staat is wettelijk minimum. Veel CAO's, met name in zorg, onderwijs en gemeenten, geven extra rechten. Niet checken, betekent niet uitkeren wat je wel had moeten uitkeren.

De UWV-aanvraag te laat doen. Dien de aanvraag in zodra het verlof daadwerkelijk start. Wachten betekent geld voorschieten zonder garantie op snelle terugbetaling.

Een nieuwe collega aannemen op het oude contract van de verlofganger. Mag, maar pas op met tijdelijke contracten en de Wet werk en zekerheid. Een tijdelijk vervangcontract van negen weken telt mee voor de ketenregeling, ook al staat er "vervanging" in.

Hoe Shyfter werkgevers helpt bij verlofbeheer

Bij ondernemingen in de horeca en retail zien we dat ouderschapsverlof vaak chaotisch wordt afgehandeld. Verlofverzoek per WhatsApp, akkoord op een Post-it, in het rooster staat nog gewoon de oude beschikbaarheid. Drie weken later zit iemand zonder dienst.

Een goed planningssysteem koppelt drie dingen: de verlofaanvraag, de actuele beschikbaarheid en het dienstrooster. Zodra een medewerker negen weken betaald ouderschapsverlof aanvraagt, moet het systeem dat automatisch verwerken in alle toekomstige roosters, een waarschuwing geven bij overlappende inplanning, en de vervangersregeling triggeren.

Wat bij ons werkt: medewerkers vragen verlof aan via de app, de leidinggevende krijgt direct een notificatie, accepteert (of weigert met argumenten), en de aanpassing rolt door in alle gepubliceerde planningen. Geen Excel, geen heen-en-weer mailen, geen "ik dacht dat we dat hadden afgesproken".

FAQ

Hoeveel ouderschapsverlof krijg ik per kind? 26 weken per kind, gebaseerd op je wekelijkse arbeidsduur. Werk je 32 uur, dan heb je recht op 832 uur ouderschapsverlof, op te nemen tot het kind acht is.

Hoeveel betaald ouderschapsverlof is er in 2026? 9 van de 26 weken zijn betaald, op voorwaarde dat ze in het eerste levensjaar van het kind worden opgenomen. UWV betaalt 70% van het dagloon, met een plafond van 70% van het maximumdagloon.

Mag mijn werkgever ouderschapsverlof weigeren? Het recht zelf nooit. Wel mag de werkgever de gewenste invulling weigeren bij een zwaarwegend bedrijfsbelang. Dat moet schriftelijk en met argumenten, binnen vier weken na de aanvraag.

Bouw ik vakantiedagen op tijdens ouderschapsverlof? Ja, je vakantiedagenopbouw loopt door volgens je oorspronkelijke arbeidscontract. Werkgevers mogen die opbouw niet korten omdat je verlof opneemt.

Wat als ik tijdens mijn ouderschapsverlof ziek word? Het verlof loopt door. Je krijgt geen ziekengeld over verlof-uren, maar je vakantiedagenopbouw en pensioenopbouw blijven gewoon doorgaan.

Wie vraagt de UWV-uitkering aan? De werkgever, via het UWV-werkgeversportaal. Werknemers kunnen de uitkering niet zelf aanvragen.

Tot welke leeftijd van het kind kan ik ouderschapsverlof opnemen? Tot het kind acht jaar wordt. De negen betaalde weken moeten wel binnen het eerste levensjaar opgenomen worden.

Mag ik ouderschapsverlof flexibel verspreiden? Ja, in overleg. Je kunt het in één blok opnemen, twee dagen per week voor een jaar lang, of elke variant daartussenin. De werkgever mag de invulling alleen op zwaarwegende gronden afwijzen.

Plan ouderschapsverlof slim, zonder dubbele inplanning of vergeten aanvragen. Vraag een gratis demo aan en zie hoe Shyfter verlof, beschikbaarheid en dienstrooster in één omgeving samenbrengt.

Bronnen: UWV.nl (werkgeversportaal ouderschapsverlof), Rijksoverheid.nl (Wet betaald ouderschapsverlof, augustus 2022), CBS (loonstatistieken Nederland 2025), Wet arbeid en zorg (Wazo), Burgerlijk Wetboek artikel 7:610b. Cijfers voor 2026 op basis van indexering 2025.