Aan welke voorwaarden moet een geldige arbeidsovereenkomst voldoen?

Het sluiten van een arbeidsovereenkomst die aan de wettelijke eisen voldoet, is de basis van elke nieuwe samenwerking. In Nederland is een arbeidsovereenkomst niet vormgebonden: ook een mondelinge afspraak kan een geldige arbeidsovereenkomst zijn. Wel moet er aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. Hieronder leest u welke, en wat er gebeurt als een voorwaarde ontbreekt.

Voorwaarde 1: er is sprake van een arbeidsovereenkomst

Het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:610 BW) noemt drie kenmerken. Zijn ze alle drie aanwezig, dan is er een arbeidsovereenkomst, hoe het contract ook heet:

Persoonlijke arbeid: de werknemer verricht het werk zelf.
Loon: de werkgever betaalt een vergoeding voor het werk.
Gezag: de werknemer werkt onder leiding en toezicht van de werkgever.

Dat is belangrijk voor de afbakening met zzp'ers. Werkt een zelfstandige in de praktijk onder uw gezag, dan kan er toch sprake zijn van een dienstbetrekking, met alle gevolgen voor loonheffingen en arbeidsrecht.

Voorwaarde 2: vrije en bewuste instemming

Werkgever en werknemer moeten allebei vrij instemmen met de afspraken. Is die instemming niet zuiver tot stand gekomen, dan kan de overeenkomst worden vernietigd. Het Nederlandse recht kent onder meer:

Dwaling: een partij had een onjuiste voorstelling van zaken over een belangrijk punt.
Bedrog: een partij is bewust misleid.
Bedreiging: een partij is onder druk gezet om te tekenen.
Misbruik van omstandigheden: een partij heeft misbruik gemaakt van de afhankelijke positie van de ander.

Zorgen voor duidelijke afspraken

Om misverstanden te voorkomen, bespreekt en documenteert u vooraf:

het soort contract en de duur
de functie en de taken
het loon en de andere arbeidsvoorwaarden
de arbeidsduur en de werktijden

De werkgever moet deze informatie bovendien schriftelijk of elektronisch aan de werknemer verstrekken: de belangrijkste gegevens binnen een week na de start, de overige binnen een maand.

Voorwaarde 3: handelingsbekwaamheid

Beide partijen moeten bevoegd zijn om een overeenkomst aan te gaan. Aan de kant van de werkgever tekent iemand die het bedrijf mag vertegenwoordigen.

Het geval van minderjarigen

Een minderjarige heeft voor het sluiten van een arbeidsovereenkomst in principe toestemming nodig van zijn ouders of voogd. Daarnaast gelden aparte regels voor het werk dat jongeren mogen doen. Kinderen onder de 13 jaar mogen niet werken. Jongeren van 13 tot en met 15 jaar mogen alleen licht, niet-industrieel werk doen, met strikte grenzen aan het aantal uren. Jongeren van 16 en 17 jaar mogen de meeste soorten werk doen, zolang het niet gevaarlijk of schadelijk voor de gezondheid is. Controleer de actuele regels per leeftijd op rijksoverheid.nl.

Voorwaarde 4: een geoorloofde inhoud

De afspraken mogen niet in strijd zijn met de wet, de openbare orde of de goede zeden. Een afspraak die bijvoorbeeld onder het wettelijk minimumloon uitkomt of de grenzen van de Arbeidstijdenwet overschrijdt, is op dat punt niet geldig. Op zo'n punt gelden dan de wettelijke regels in plaats van de afspraak.

Gevolgen als een voorwaarde ontbreekt

Nietig of vernietigbaar

Nietig: een afspraak die in strijd is met dwingend recht, de openbare orde of de goede zeden, heeft nooit rechtsgevolg gehad.
Vernietigbaar: bij dwaling, bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden blijft de overeenkomst geldig totdat de benadeelde partij haar vernietigt, buitengerechtelijk of via de rechter.

Vaak is niet het hele contract ongeldig, maar alleen de betreffende afspraak. De rest van de arbeidsovereenkomst blijft dan gewoon gelden.

Gevolgen voor de werkgever

Het werk dat al is verricht, moet worden betaald, minstens tegen het wettelijk minimumloon. Bij een geschil over de arbeidsovereenkomst is de kantonrechter bevoegd. Een duidelijk, volledig en ondertekend contract, aangevuld met de verplichte schriftelijke informatie, is de beste bescherming.

‍