Personeelsverloop berekenen: formule, rekenvoorbeeld en de kosten van één vertrek


Voor de derde keer in twaalf maanden zet u dezelfde vacature online, en op papier is uw team nauwelijks kleiner geworden. Iedereen in de zaak voelt dat er te veel gezichten komen en gaan, maar niemand kan zeggen hoeveel. Wie het personeelsverloop wil berekenen, maakt van dat gevoel een percentage, en daarna een bedrag in euro’s.
Hieronder vindt u de formule, de drie varianten die u echt nodig hebt, twee uitgewerkte voorbeelden uit Nederlandse bedrijven, de CBS-cijfers om uzelf mee te vergelijken en een rekensom van wat één vertrek kost.
Welke formule gebruikt u om personeelsverloop te berekenen?
De basisformule past op één regel: het aantal medewerkers dat in een periode vertrekt, gedeeld door het gemiddelde aantal medewerkers in diezelfde periode, maal honderd.
Personeelsverloop (%) = aantal vertrekken / gemiddeld aantal medewerkers x 100
Delen is niet het probleem. De teller is dat wel. Een ondernemer die zijn vakantiekrachten van juli en augustus meetelt, komt al snel boven de 60 % uit en schrikt zich een hoedje om niets. Een ander telt alleen de mensen die zelf opzeggen, vergeet de contracten die hij zelf niet heeft verlengd en stelt zichzelf ten onrechte gerust.
Reken daarom met drie varianten. Elk vertelt een ander verhaal.
| Variant | Wat telt u in de teller? | Wat meet het? | Wanneer gebruikt u het? |
|---|---|---|---|
| Totaal verloop | Alle vertrekken, ongeacht de reden | De totale druk op werving en inwerken | Budget en jaarplanning van de bezetting |
| Vrijwillig verloop | Opzeggingen op initiatief van de medewerker | Hoe graag mensen bij u blijven werken | Diagnose van leidinggeven, roosters en werkdruk |
| Onvrijwillig verloop | Ontslag, niet-verlengde contracten, vertrek tijdens de proeftijd op uw initiatief | De kwaliteit van uw selectie en bewuste keuzes | Werving en onboarding evalueren |
Het vrijwillige verloop is het cijfer dat u wakker moet houden. Een contract dat u niet verlengt, is een keuze. Een opzegging overkomt u.
Hoe berekent u het personeelsverloop stap voor stap?
Kies eerst een afgesloten periode, meestal een kalenderjaar. Drie maanden zegt in een seizoensgevoelige zaak weinig: een strandpaviljoen in Scheveningen verliest in september vanzelf de helft van zijn mensen, en dat is geen verloop maar het einde van het seizoen.
Noteer daarna het aantal medewerkers op de eerste en de laatste dag van de periode en neem het gemiddelde. Schommelt uw bezetting sterk door het jaar heen? Neem dan het gemiddelde van twaalf maandtellingen; dat geeft een veel eerlijker beeld. Tel in koppen, niet in fte. Wie vertrekt, vertrekt, of het nu om een oproepkracht van twaalf uur gaat of om een fulltime kok.
Laat ten slotte drie groepen buiten de teller, omdat ze het cijfer vertekenen:
- vakantiekrachten en invallers die voor een vaste periode zijn aangenomen en op de afgesproken datum stoppen
- tijdelijke contracten voor zwangerschapsvervanging die netjes aflopen
- interne overplaatsingen tussen uw eigen vestigingen
Die mensen zijn niet weggegaan. Ze waren nooit bedoeld om te blijven.
Wat we bij Shyfter vaak zien: ondernemers vergeten de medewerker die opzegt en vier maanden later terugkomt. Die telt één keer als vertrek en één keer als instroom. Dat is geen rekenfout. Het is eerlijk gezegd vaak het interessantste cijfer van het hele overzicht, want het zegt dat het werk wel bevalt, maar iets anders niet.
Rekenvoorbeeld: een lunchroomketen in Utrecht over 2025
Een concreet geval. Een lunchroom met twee vestigingen in Utrecht, één aan de Oudegracht en één in Leidsche Rijn, telt op 1 januari 2025 38 medewerkers en op 31 december 34. De 15 vakantiekrachten van de zomer zijn uit de berekening gelaten.
| Rekenstap | Waarde |
|---|---|
| Aantal medewerkers op 1 januari 2025 | 38 |
| Aantal medewerkers op 31 december 2025 | 34 |
| Gemiddeld aantal medewerkers: (38 + 34) / 2 | 36 |
| Vrijwillige vertrekken (opzeggingen) | 10 |
| Onvrijwillige vertrekken (ontslag, contract niet verlengd) | 3 |
| Totaal aantal vertrekken | 13 |
| Totaal verloop: 13 / 36 x 100 | 36,1 % |
| Vrijwillig verloop: 10 / 36 x 100 | 27,8 % |
| Onvrijwillig verloop: 3 / 36 x 100 | 8,3 % |
Ruim een derde van het team is in twaalf maanden vervangen. Van buitenaf leek het team stabiel, het kromp maar met vier mensen. Precies daarom loont de oefening: de foto op 31 december laat niets zien van de film die zich het hele jaar heeft afgespeeld.
Tweede voorbeeld, heel anders van aard. Een schoonmaakbedrijf in Rotterdam met gemiddeld 80 medewerkers telt 26 vertrekken in 2025, een verloop van 32,5 %. Bijna hetzelfde percentage als de Utrechtse lunchroom. Maar 15 van die 26 vertrekken vallen in de eerste zes maanden van het dienstverband. Dat is geen retentieprobleem meer; dat is een inwerkprobleem. Mensen haken af voordat ze goed en wel begonnen zijn, vaak omdat hun rooster elke week verschuift tussen vroege kantoorrondes en late winkeldiensten.
Bereken daarom ook altijd het vroege verloop: vertrekken binnen zes maanden, gedeeld door het gemiddelde aantal medewerkers. Voor het Rotterdamse bedrijf is dat 15 / 80 x 100 = 18,8 %. Komt meer dan de helft van uw vertrekken uit die groep, zoals hier, dan zit de oplossing in de eerste weken en niet in een loonsverhoging.
Waar ligt het Nederlandse gemiddelde?
Een eigen percentage zegt pas iets naast een referentie. Het CBS publiceerde op 20 juni 2024 de uitstroom per bedrijfstak: het aandeel werknemers dat in het derde kwartaal van 2022 in een sector werkte en daar een jaar later niet meer werkte. Let op, dat is uitstroom uit de hele sector, niet uit één bedrijf. Wie naar de concurrent om de hoek vertrekt, zit er dus niet in, en uw eigen verloop ligt per definitie hoger.
| Bedrijfstak | Uitstroom uit de sector, 3e kwartaal 2023 |
|---|---|
| Verhuur en overige zakelijke diensten (incl. uitzendbureaus) | 40,5 % |
| Horeca | 34,7 % |
| Cultuur, sport en recreatie | 27,9 % |
| Handel | 22,8 % |
| Alle sectoren samen | 19,6 % |
| Gezondheids- en welzijnszorg (excl. kinderopvang) | 10,6 % |
Daarnaast meet het CBS het aantal baanwisselaars. In het tweede kwartaal van 2025 veranderden 305 duizend werknemers van werkgever, 3,8 % van alle werknemers in één kwartaal. In dezelfde periode van 2022 was dat nog 4,7 %. Medewerkers die korter dan een jaar bij hun vorige werkgever zaten, wisselden veel vaker: 7,3 %.
Minder gewissel betekent niet dat vervangen makkelijker is geworden. Volgens het CBS stonden er eind derde kwartaal 2026 nog 375 duizend vacatures open, 92 per 100 werklozen, waarvan 26,5 duizend in de horeca. Wie vandaag een goede kok verliest, vindt er niet volgende week een nieuwe.
Een verloop van 30 % in een lunchroom is dus geen ramp op zich. In een accountantskantoor wel. Vergelijk vooral met uzelf, jaar op jaar, en met uw eigen branche.
Wat kost één vertrek echt?
Hier doet het cijfer pas pijn. Een vertrek kost veel meer dan een vacaturetekst, maar die kosten staan nergens als aparte regel in uw boekhouding. Ze zitten verspreid over extra uren van collega’s, inwerkuren en een zaak die een paar weken trager draait.
Een model voor een medewerker bediening in de Utrechtse lunchroom, met een brutouurloon van € 15,50. Met werkgeverspremies en vakantiegeld komen de loonkosten op ongeveer € 20,50 per uur (de opbouw staat in onze gids over loonkosten werknemer berekenen). Het uur van de bedrijfsleider rekenen we op € 35.
| Kostenpost | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Vacature, selectie en sollicitatiegesprekken | 4 u x € 35 | € 140 |
| Contract, loonadministratie, eerste werkdag | 2 u x € 35 | € 70 |
| Inwerken met dubbele bezetting | 24 u x € 20,50 | € 492 |
| Lagere productiviteit in de eerste zes weken | ongeveer 40 u x € 20,50 | € 820 |
| Extra uren van collega’s zolang de plek leeg is | 30 u x € 20,50 | € 615 |
| Totaal per vertrek | € 2.137 |
Vermenigvuldig dat met de 13 vertrekken van 2025 en u komt op bijna € 27.800. Voor een team van 36 mensen is dat een verborgen kostenpost die zwaarder weegt dan een nieuwe koffiemachine voor beide vestigingen, en die op geen enkele balans verschijnt. Of er op die extra uren nog een overwerktoeslag bovenop komt, bepaalt uw cao; in dat geval loopt het bedrag nog verder op.
Eén kanttekening. Reken deze tabel opnieuw uit met uw eigen cijfers voordat u hem aan iemand voorlegt. Het zijn modelbedragen, geen landelijke statistiek.
Waarom verandert de planning het verloop sneller dan een bonus?
Omdat een bonus achteraf komt. Het rooster beleeft uw team elke dag.
Wie net is vertrokken, vertelt in het exitgesprek bijna altijd hetzelfde: ze wisten nooit hoe hun volgende week eruit zou zien. Rooster op vrijdagavond voor maandag, een wijziging via de mobiel de avond ervoor, elk tweede weekend een sluitdienst zonder dat iemand weet wie er aan de beurt is. Niet het loon breekt als eerste. Het privéleven.
Onze ervaring uit het veld is daar vrij duidelijk over. Zaken die hun rooster twee weken vooruit publiceren, zien hun vrijwillige verloop dalen zonder aan de lonen te komen. En wie weekenden, sluitdiensten en gebroken diensten verdeelt volgens een regel die iedereen kent, verliest minder mensen dan wie per geval beslist, zelfs als die beslissingen eerlijk zijn. Zichtbaarheid weegt even zwaar als rechtvaardigheid.
Dat is precies waar de personeelsplanning van Shyfter voor gebouwd is: roosters vooruit publiceren in de app, diensten ruilen binnen duidelijke regels en per medewerker zien wie de meeste weekenden en late diensten draait, voordat die persoon opzegt. Wilt u uren, loonkosten en bezetting per vestiging naast elkaar zien in plaats van in drie Excel-bestanden? Dan brengt Smart Analytics ze samen in één overzicht.
Elke sector heeft zijn eigen mechaniek. De knoppen in de horeca lijken weinig op die in de schoonmaak, waar het verloop vooral zit in versnipperde roosters over meerdere opdrachtgevers. En als vertrekken samengaan met veel kort verzuim, loont het om ook het verzuimpercentage te berekenen. Beide cijfers wijzen vaak naar hetzelfde team.
Nog één tip, misschien de nuttigste. Bereken uw verloop twee keer per jaar in plaats van één keer. Over twaalf maanden is een ontsporing in het voorjaar al verdwenen in het gemiddelde tegen de tijd dat u haar in februari ontdekt.
Wilt u zien hoe uw roosters en vertrekken eruitzien in één tool in plaats van in een spreadsheet? Vraag een gratis demo aan, dan lopen we hem door met uw eigen planning.
Veelgestelde vragen
Moet ik oproepkrachten meetellen bij het berekenen van personeelsverloop?
Ja, als ze het hele jaar door vast in uw rooster staan, want dan zijn ze gewoon deel van het team. Vakantiekrachten en invallers die voor een vaste periode zijn aangenomen, telt u niet mee: hun vertrek is het afgesproken einde van het contract. Wie ze wel meetelt, blaast het percentage op en kan zich niet meer vergelijken met de branche.
Over welke periode berekent u het personeelsverloop het best?
Over een volledig kalenderjaar, zodat seizoenspieken elkaar opheffen. Een berekening per kwartaal geeft misleidende cijfers in de horeca, de detailhandel en de recreatie, waar vertrekken zich in een paar weken concentreren. Wilt u het fijner volgen, houd dan een voortschrijdend jaar aan en reken het elk halfjaar opnieuw uit.
Wat is een normaal personeelsverloop in Nederland?
Er bestaat geen landelijk verloopcijfer per bedrijf, maar het CBS meet de uitstroom per sector. In het derde kwartaal van 2023 lag die op 19,6 procent voor alle sectoren samen en op 34,7 procent in de horeca. Omdat dat cijfer wisselingen binnen dezelfde sector niet meetelt, ligt het verloop van een individuele zaak meestal hoger.
Is een hoog personeelsverloop altijd een slecht teken?
Niet altijd. In de horeca of bij evenementen hoort een verloop van 25 tot 35 procent bij het model en valt het te sturen. Let vooral op vroeg verloop: als meer dan de helft van de vertrekken binnen zes maanden valt, zit het probleem in de selectie en het inwerken, niet bij het behoud van uw ervaren mensen.


