Verzuimpercentage berekenen: formule, rekenvoorbeeld en benchmarks per sector

Uw arbodienst noemt een getal, uw boekhouder een ander, en zelf heeft u het gevoel dat er de laatste maanden wel erg vaak iemand belt dat hij ziek is. Wie het verzuimpercentage wil berekenen, loopt meestal vast op dezelfde vraag: tellen parttimers voor vol mee, en reken ik in dagen of in uren?

Hieronder vindt u de formule die het CBS gebruikt, een uitgewerkt voorbeeld van een brasserie met veertien medewerkers en de officiële cijfers per sector om uw uitkomst naast te leggen. Plus de drie andere kengetallen die u nodig heeft, want een percentage alleen vertelt maar de helft.

Wat is het verzuimpercentage precies?

Het CBS definieert het ziekteverzuimpercentage als het totaal aantal ziektedagen van werknemers, uitgedrukt in procenten van het totaal aantal beschikbare dagen in dezelfde periode. Zwangerschaps- en bevallingsverlof tellen sinds december 2001 niet mee. Ziekte die het gevolg is van de zwangerschap wel. Langdurig verzuim van meer dan een jaar hoort er ook gewoon in.

Het belangrijkste detail zit in de deeltijdfactor. Een medewerker met een contract van 24 uur die een week ziek is, telt niet als een volle week verzuim, maar als 24/38e daarvan. Het CBS weegt verzuimde kalenderdagen met die factor en meet de bezetting in fte. Doet u dat niet, dan lijkt een team met veel parttimers zieker dan het is. Of juist gezonder, afhankelijk van wie er uitvalt.

Hoe bereken je het verzuimpercentage?

De formule zelf is kort:

Verzuimpercentage = (verzuimde kalenderdagen x deeltijdfactor) / (aantal fte x kalenderdagen in de periode) x 100

De deeltijdfactor is het aantal contracturen gedeeld door de voltijdnorm in uw zaak, bijvoorbeeld 38 of 40 uur. Kalenderdagen betekent: ook het weekend en feestdagen. Wie van maandag tot en met de maandag erna ziek is, is acht kalenderdagen ziek, ook al stond hij misschien maar vier keer op het rooster.

Dat voelt vreemd. In de praktijk is het juist handig: u hoeft niet te weten wanneer iemand ingeroosterd stond, alleen wanneer de ziekmelding begon en eindigde. En uw uitkomst wordt vergelijkbaar met de CBS-cijfers en met wat uw arbodienst of verzuimverzekeraar rapporteert.

Er bestaat ook een urenmethode: verzuimde uren gedeeld door geroosterde uren. Voor een zaak met veel min-maxcontracten of oproepkrachten lijkt dat eerlijker, omdat iemand zonder vaste uren anders nauwelijks te wegen is. Prima, zolang u weet dat u dan appels met peren vergelijkt zodra u de benchmark erbij pakt. Kies één methode en houd die vast; het verloop door de tijd zegt meer dan het getal zelf.

Rekenvoorbeeld: een brasserie in Utrecht

Neem een brasserie in Utrecht met veertien medewerkers. Vier koks en bedieningsmedewerkers werken voltijd (38 uur), zes hebben een contract van 24 uur en vier studenten werken 12 uur per week. Samen is dat 9,05 fte. We rekenen het derde kwartaal van 2026 door: 1 juli tot en met 30 september, 92 kalenderdagen.

Beschikbaar zijn dus 9,05 x 92 = 832,8 fte-dagen. Zes medewerkers meldden zich in die periode ziek:

Het verzuimpercentage over het kwartaal is 34,47 / 832,8 x 100 = 4,14 procent.

Kijk nu naar Daan. Zijn ene melding van drie weken is goed voor 21 van de 34,47 gewogen dagen. Zonder hem zakt het percentage naar 1,62 procent. Eén langdurig geval trekt het hele cijfer omhoog, en dat zegt iets heel anders over uw team dan dertien korte meldingen. Daarom rekent u nooit alleen het percentage uit.

Een fout die we bij Shyfter vaak tegenkomen: de manager telt de dagen waarop iemand ingeroosterd stond en deelt die door alle kalenderdagen. Dan komt Fatima uit op twee of drie dagen in plaats van vijf, en het percentage valt veel te laag uit. Teller en noemer moeten dezelfde eenheid hebben. Altijd.

Welke kengetallen horen bij het verzuimpercentage?

Het percentage meet hoeveel capaciteit u kwijt bent. Het vertelt niet hoe vaak mensen uitvallen of hoe lang. Daarvoor heeft u drie aanvullende cijfers nodig, die u uit dezelfde tabel haalt:

• Meldingsfrequentie: aantal ziekmeldingen gedeeld door het gemiddeld aantal medewerkers. In de brasserie 9 / 14 = 0,64 meldingen per medewerker in één kwartaal, op jaarbasis grofweg 2,6.
• Gemiddelde verzuimduur: totaal aantal ziektedagen van afgesloten meldingen gedeeld door het aantal afgesloten meldingen. Hier 43 / 9 = 4,8 kalenderdagen.
• Nulverzuim: het aandeel medewerkers zonder enige ziekmelding. Acht van de veertien, dus 57 procent.

Samen geven ze een profiel. Een laag percentage met een hoge frequentie wijst op veel korte meldingen; denk aan maandagochtenden, werkdruk of een rooster dat slecht aansluit bij wat mensen kunnen. Een hoog percentage met een lage frequentie wijst op een paar lange trajecten, en dat is eerder een zaak voor de bedrijfsarts dan voor het rooster.

Noah, met drie korte meldingen in één kwartaal, is in het voorbeeld het profiel waar een leidinggevende het gesprek over aangaat. Niet Daan.

Is mijn verzuimpercentage normaal?

Het CBS publiceert het verzuim per kwartaal en per sector (tabel 80072ned). Over heel 2025 was het gemiddelde in Nederland 5,4 procent. In het eerste kwartaal van 2026 lag het op 5,8 procent, in het tweede op 5,4. Winterkwartalen liggen structureel hoger, dus vergelijk uw derde kwartaal met een derde kwartaal.

Met 4,14 procent zit de Utrechtse brasserie dus ruim boven het horecagemiddelde van 3,2. Maar wie de tabel ziet, weet inmiddels waarom: zonder het ene lange traject zit ze er ver onder.

Twee kanttekeningen bij die benchmarks. De horeca scoort laag, deels omdat er veel jonge medewerkers en korte contracten zijn, en een oproepkracht die zich ziek meldt soms simpelweg niet wordt opgeroepen. Dat verzuim bestaat wel, het staat alleen niet in de cijfers. En kleine bedrijven hebben bijna altijd lager verzuim dan grote. Een slager met zes man personeel die op 5 procent zit, heeft dus meer reden tot zorg dan een ziekenhuis op 6,7.

Wilt u verder lezen over wanneer verzuim echt een probleem wordt voor uw bedrijf, dan staat dat uitgewerkt in onze gids over ziekteverzuim in Nederland.

Wat kost één procentpunt verzuim?

Rekenen maakt het concreet. Een schoonmaakbedrijf in Rotterdam met 60 medewerkers die gemiddeld 28 uur per week werken, heeft op jaarbasis 87.360 contracturen. Bij het sectorgemiddelde van 7,1 procent gaat daar 6.203 uur van verloren. Eén procentpunt minder verzuim levert 874 uur op.

Tegen een brutouurloon van 16,50 euro is dat al ruim 14.400 euro aan doorbetaald loon, en dan heeft u de vervanging nog niet meegeteld. Die kost u vaak twee keer: een collega die overuren draait, of een uitzendkracht tegen een hoger tarief. De werkgever betaalt bij ziekte minimaal 70 procent van het loon door, maximaal 104 weken lang (artikel 7:629 BW), en veel cao’s leggen dat percentage in het eerste ziektejaar hoger.

Dit is ook de reden dat de berekening op tijd moet gebeuren. Onder de Wet verbetering poortwachter meldt u een medewerker die langdurig ziek is uiterlijk in de 42e ziekteweek bij het UWV. Wie het verzuim maar één keer per jaar uit een spreadsheet trekt, ziet een traject als dat van Daan pas als het al maanden loopt.

Verzuim bijhouden zonder losse spreadsheet

Het rekenwerk is niet moeilijk. Het probleem is de invoer. De ziekmelding komt binnen via een appje naar de bedrijfsleider, de hersteldatum wordt vergeten, en aan het eind van het kwartaal reconstrueert iemand uit het rooster wie er wanneer ontbrak. Daar ontstaan de fouten, niet in de formule.

Wat we op de werkvloer zien werken: de ziekmelding wordt geregistreerd op de plek waar ook het rooster staat. In Shyfter zet de manager een onverwachte afwezigheid direct in het systeem, ziet hij meteen welke dienst open komt te staan en kan hij een vervanger zoeken. Met verlofregistratie en verzuimbeheer in Shyfter staan begin- en einddatum van elke melding vast, gekoppeld aan het contract van de medewerker. De rapportages tonen vervolgens de afwezigheden per periode, zonder dat iemand iets hoeft over te typen.

Eén ding registreert u nooit, ook niet in Excel: de diagnose of de aard van de klachten. De Autoriteit Persoonsgegevens is daar duidelijk over; dat is aan de bedrijfsarts. U noteert alleen dat iemand ziek is, vanaf wanneer, en wanneer hij hersteld is.

Is het percentage eenmaal bekend en wilt u het omlaag krijgen, dan vindt u concrete aanpakken in ons artikel over ziekteverzuim verlagen. Een rooster dat rekening houdt met rusttijden en beschikbaarheid helpt daar meer bij dan veel managers denken; met personeelsplanning in Shyfter ziet u ook direct wie de open dienst kan overnemen.

Uw verzuim in één overzicht

Een verzuimpercentage berekenen kost u met de formule hierboven een kwartier per kwartaal, als de gegevens kloppen. Wilt u zien hoe ziekmeldingen, rooster en vervanging in uw eigen zaak samenkomen? Vraag een gratis demo aan en neem de cijfers van uw laatste kwartaal mee. Dan rekenen we het samen na.

Veelgestelde vragen

Tellen parttimers voor vol mee in het verzuimpercentage?

Nee. U weegt elke verzuimde dag met de deeltijdfactor, dus de contracturen gedeeld door de voltijdnorm. Een medewerker met 24 uur op een norm van 38 telt voor 0,632 per ziektedag. Zonder die weging is uw uitkomst niet vergelijkbaar met de cijfers van het CBS.

Reken ik het verzuim in kalenderdagen of in werkdagen?

De standaard van het CBS en van de meeste arbodiensten werkt met kalenderdagen, inclusief weekend en feestdagen. Belangrijk is dat teller en noemer dezelfde eenheid hebben. Wie ziektedagen in werkdagen telt en deelt door kalenderdagen, komt structureel te laag uit.

Telt zwangerschapsverlof mee in het verzuimpercentage?

Nee, zwangerschaps- en bevallingsverlof tellen niet mee. Ziekte die het gevolg is van de zwangerschap, voor of na het verlof, telt wel mee als ziekteverzuim. Langdurig verzuim van meer dan een jaar hoort er ook bij.

Wat is een normaal verzuimpercentage in de horeca?

Volgens het CBS lag het verzuim in de horeca over heel 2025 op 3,2 procent, tegen 5,4 procent gemiddeld in Nederland. In kleine bedrijven ligt het meestal lager dan in grote. Vergelijk uw cijfer daarom met uw eigen sector en met hetzelfde kwartaal van vorig jaar.