Arbeidstijd in België: wat telt als effectief gewerkte tijd?

Wat is effectieve arbeidstijd?
De arbeidswetgeving legt de maximale arbeidsduur vast, maar bepaalt ook wat precies als arbeidstijd telt. Dat is niet altijd hetzelfde als de uren tussen aankomst en vertrek: sommige taken tellen mee, andere niet. Omdat dit snel complex wordt, werken veel bedrijven met software voor tijdsregistratie. Dat bespaart tijd en vermijdt discussies.
De definitie in België
In België is arbeidsduur de tijd gedurende welke de werknemer ter beschikking staat van de werkgever (wet van 16 maart 1971 op de arbeid). Concreet gaat het om de tijd waarin de werknemer:
- ter beschikking staat van zijn werkgever;
- de instructies van de werkgever volgt;
- niet vrij over zijn tijd kan beschikken voor persoonlijke bezigheden.
Een voltijdse werknemer werkt in België gemiddeld 38 uur per week. De precieze regeling hangt af van het paritair comité van uw sector en van het uurrooster in uw arbeidsreglement.
Werkgevers moeten de effectieve arbeidstijd correct berekenen om te weten of er overuren gepresteerd zijn, en om de juiste gegevens door te geven aan het sociaal secretariaat voor de payroll.
Het is dus belangrijk om te weten welke activiteiten als arbeidstijd tellen en welke niet. Hieronder vindt u de meest voorkomende situaties.
Wat telt mee als arbeidstijd?
De onderstaande principes gelden in het algemeen. Sectorale cao's en interne afspraken kunnen ze verfijnen.
Woon-werkverkeer
De verplaatsing tussen thuis en de vaste werkplek telt in principe niet als arbeidstijd. De werkgever kan wel tussenkomen in de vervoerskosten, bijvoorbeeld voor het openbaar vervoer of via een fietsvergoeding.
Stuurt de werkgever de werknemer uitzonderlijk naar een andere werkplek, dan kan (een deel van) die verplaatsing wel als arbeidstijd tellen. Leg zulke afspraken vast in het arbeidsreglement of in de cao van uw sector.
De uren van het uurrooster
Het begin- en einduur van het uurrooster, zoals vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of het arbeidsreglement, bepalen het kader van de arbeidstijd. Controleer daarom regelmatig of de geregistreerde uren overeenkomen met de realiteit, zeker in drukke periodes met overuren.
Omkleden en voorbereiding
Sommige functies vereisen voorbereiding voor de eigenlijke taak begint: werkkleding of een uniform aantrekken, beschermingsmateriaal klaarzetten. Wanneer de werkgever dit oplegt en het op de werkplek gebeurt, staat de werknemer ter beschikking en telt die tijd in de regel als arbeidstijd.
Pauzes
Een veelbesproken vraag. Tijdens een pauze staat de werknemer in principe niet ter beschikking van de werkgever, dus telt de pauze niet als arbeidstijd, ook niet wanneer de werknemer op de werkplek eet.
Vraagt de werkgever tijdens de pauze toch een taak uit te voeren, zoals de telefoon opnemen, dan staat de werknemer ter beschikking en telt die tijd wel mee.
Verplaatsingen tijdens het werk
Verplaatsingen tijdens de werkdag, bijvoorbeeld naar een klant, een leverancier of een andere vestiging, maken deel uit van de arbeidstijd.
Bedrijfsevenementen
Organiseert de werkgever een evenement waaraan de werknemer moet deelnemen tijdens de werkuren, dan telt dat als arbeidstijd. Is de deelname verplicht en valt het evenement buiten de normale uren, dan kunnen het overuren zijn.
Opleiding
Een opleiding die de werkgever organiseert of oplegt, telt in de regel als arbeidstijd. Volgt de werknemer op eigen initiatief een vrijblijvende opleiding buiten de werkuren, dan telt die tijd meestal niet mee.
Recht op deconnectie
Ook in België hebben werknemers recht op deconnectie: buiten hun werkuren zijn ze niet verplicht om e-mails of berichten te beantwoorden. Bedrijven met minstens 20 werknemers moeten hierover afspraken vastleggen in een cao of in het arbeidsreglement.


